<chapter id="advanced-editing-tools">
<chapterinfo>
<authorgroup>
<author
>&Anders.Lund; &Anders.Lund.mail;</author>
<author
>&Dominik.Haumann; &Dominik.Haumann.mail;</author>
<othercredit role="translator"
><firstname
>İşbaran</firstname
><surname
>Akçayır</surname
><affiliation
><address
><email
>isbaran@gmail.com</email
></address
></affiliation
><contrib
>Çeviri</contrib
></othercredit
> <othercredit role="translator"
><firstname
>Emir</firstname
><surname
>SARI</surname
><affiliation
><address
><email
>emir_sari@icloud.com</email
></address
></affiliation
><contrib
>Çeviri</contrib
></othercredit
> 
</authorgroup>
</chapterinfo>
<title
>Gelişmiş Düzenleme Araçları</title>

<sect1 id="advanced-editing-tools-comment">

<title
>Yorum/Yorumları Kaldır</title>

<para
><guimenu
>Araçlar</guimenu
> menüsünde bulunan <guimenuitem
>Yorum</guimenuitem
> ve <guimenuitem
>Yorumları Kaldır</guimenuitem
> komutları, düzenlediğiniz metnin biçimi izin veriyorsa seçime veya seçili metin yoksa geçerli satıra yorum imleyicileri eklemenize veya kaldırmanıza olanak tanır.</para>

<para
>Yorumlamanın nasıl yapıldığına ilişkin kurallar sözdizim tanımlarında tanımlanmıştır, dolayısıyla sözdizim vurgulama kullanılmazsa yorum yapma/yorumları kaldırma olanaklı değildir. </para>

<para
>Bazı biçimler tek satırlı yorum imleyicilerini, bazıları çok satırlıları ve bazıları da her ikisini birden tanımlar. Çok satırlı imleyiciler kullanılamıyorsa son satırını tam olarak içermeyen bir seçimin yorumlanması olanaklı değildir.</para>

<para
>Tek satır imleyicisi kullanılabiliyorsa iç içe geçmiş yorumlarla ilgili sorunların önlenmesine yardımcı olduğundan, uygun olduğu yerde tek satırlara yorum yapılması tercih edilir.</para>

<para
>Yorum imleyicilerini kaldırırken yorumsuz metin seçilmemelidir. Bir seçimden çok satırlı yorum imleyicilerini kaldırırken, yorum işaretçilerinin dışındaki tüm boşluklar dikkate alınmaz.</para>

<para
><indexterm
><primary
>yoruma</primary
></indexterm
> Yorum imleyicileri yerleştirmek için <menuchoice
><guimenu
>Araçlar</guimenu
><guimenuitem
>Yorum</guimenuitem
></menuchoice
> menü ögesini veya ilgili klavye kısayolu dizisini kullanın; öntanımlı kısayol: <keycombo action="simul"
>&Ctrl;<keycap
>D</keycap
></keycombo
>.</para>

<para
><indexterm
><primary
>yorumları kaldır</primary
></indexterm
> Yorum imleyicilerini kaldırmak için <menuchoice
><guimenu
>Araçlar</guimenu
><guimenuitem
>Yorumları Kaldır</guimenuitem
></menuchoice
> menü ögesini veya ilgili klavye kısayolu dizisini kullanın; öntanımlı kısayol: <keycombo action="simul"
>&Ctrl;&Shift;<keycap
>D</keycap
></keycombo
>.</para>

</sect1>

<sect1 id="advanced-editing-tools-commandline">
<title
>Düzenleyici Bileşeni Komut Satırı</title>

<para
>&kappname; uygulamasını düzenleyici bileşeninde içsel bir komut satırı vardır; bu bileşen, minimal bir grafik arayüzden çeşitli eylemleri gerçekleştirmenize olanak tanır. Komut satırı, düzenleyici alanının alt kısmında bulunan bir metin girişi alanıdır; onu göstermek için <menuchoice
><guimenu
>Görünüm</guimenu
><guimenuitem
>Komut Satırına Geç</guimenuitem
></menuchoice
> ögesini veya klavye kısayolunu (öntanımlı kısayol: <keycombo action="simul"
><keycap
>F7</keycap
></keycombo
>) kullanın. Düzenleyici, aşağıda belgelendiği gibi bir dizi komut sağlar ve eklentiler tarafından ek komutlar verilebilir.</para>

<para
>Bir komutu yürütmek için komutu yazın ve ardından Dönüş düğmesine basın. Komut satırı başarılı olup olmadığını gösterecek ve büyük olasılıkla bir ileti görüntüleyecektir. Komut satırına <keycap
>F7</keycap
> düğmesine basarak girdiyseniz birkaç saniye sonra kendiliğinden gizlenir. İletiyi temizlemek ve yeni bir komut girmek için yeniden <keycap
>F7</keycap
> düğmesine basın.</para>

<para
>Komut satırında yerleşik bir yardım sistemi bulunur; Başlamak için <command
>help</command
> komutunu verin. Kullanılabilir tüm komutların bir listesini görmek için <command
>help list</command
> komutunu verin; Belirli bir komutun yardımını görüntülemek için <command
>help <replaceable
>komut</replaceable
></command
> girişini yapın.</para>

<para
>Komut satırının yerleşik bir geçmişi vardır, böylece önceden yazdığınız komutları yeniden kullanabilirsiniz. Geçmişe gitmek için &Up; ve &Down; düğmelerini kullanın. Geçmiş komutları gösterirken, komutun argüman kısmı seçilerek argümanların üzerine kolayca yazmanıza olanak sağlanır.</para>

<sect2 id="advanced-editing-tools-commandline-commands">
<title
>Standart Komut Satırı Komutları</title>

<variablelist>
<title
>Argüman türleri</title>

<varlistentry>
<term
>BOOLE</term>
<listitem
><para
>Bir şeyleri açıp kapatan komutlarla kullanılır. Kullanılabilir değerler şunlardır: <userinput
>on</userinput
>, <userinput
>off</userinput
>, <userinput
>true</userinput
>, <userinput
>false</userinput
>, <userinput
>1</userinput
> or <userinput
>0</userinput
>.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
>TAMSAYI</term>
<listitem
><para
>Bir tamsayı.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
>DİZİ</term>
<listitem
><para
>Boşluk içerdiğinde tek tırnak (') veya çift tırnak (") ile çevrelenen bir dizi.</para
></listitem>
</varlistentry>

</variablelist>



<sect3 id="advanced-editing-tools-commandline-commands-configure">
<title
>Düzenleyiciyi Yapılandırmak için Komutlar</title>

<para
>Bu komutlar düzenleyici bileşeni tarafından sağlanır ve etkin belgeyi ve yalnızca görüntülemeyi yapılandırmanıza olanak tanır. Girinti gibi öntanımlı ayarlardan farklı bir ayar kullanmak istiyorsanız bu kullanışlıdır. </para>

<variablelist>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-tab-width</command
><arg choice="req"
>TAMSAYI genişlik</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Sekme <userinput
>genişliğini</userinput
> ayarlar.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-indent-width</command
><arg choice="req"
>TAMSAYI genişlik</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Girintileme <userinput
>genişliğini</userinput
> ayarlar. Yalnızca boşluklarla girintileme yapıyorsanız kullanılır.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-word-wrap-column</command
><arg choice="req"
>TAMSAYI genişlik</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Sert kaydırma için satır <userinput
>genişliğini</userinput
> ayarlar. Bu, metninizde kendiliğinden kaydırma kullanıyorsanız kullanılır.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-icon-border</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
> </cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Simge kenarlığının görünürlüğünü ayarlar.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-folding-markers</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Katlama imleyicileri yüzeyinin görünürlüğünü ayarlar.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-line-numbers</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Satır numaraları yüzeyinin görünürlüğünü ayarlar.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-replace-tabs</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Etkinleştirilirse sekmeler siz yazdıkça boşluklarla değiştirilir. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-remove-trailing-space</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Etkinleştirilirse sondaki boşluklar imleç satırı terk ettiğinde kaldırılır.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-show-tabs</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Etkinleştirilirse SEKME karakterleri ve sondaki boşluklar küçük bir noktayla görselleştirilir.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-show-indent</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Etkinleştirilirse girintileme dikey noktalı bir satırla görselleştirilir.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-indent-spaces</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Etkinleştirilirse düzenleyici her bir girintileme düzeyi için SEKME karakteri yerine <option
>indent-width</option
> kadar boşlukla girintileme yapar.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-mixed-indent</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Etkinleştirilirse &kappname;, girintileme için SEKME ve boşlukların bir karışımını kullanır. Her girinti düzeyi <option
>indent-width</option
> genişliğinde olacak ve daha fazla girinti düzeyi olabildiğince çok sayıda SEKME karakteri kullanacak şekilde eniyilenecektir.</para>
<para
>Yürütüldüğünde, bu komut ek olarak boşluk girintisini etkinleştirir ve girinti genişliği belirtilmemişse yürütme sırasında belgenin <option
>tab-width</option
> değerinin yarısına ayarlanır.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-word-wrap</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
><userinput
>enable</userinput
> değerine göre devingen sözcük kaydırmayı etkinleştirir.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-replace-tabs-save</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Etkinleştirildiğinde, belge kaydedildiğinde sekmelerin yerini boşluklar alacaktır.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-replace-tabs-save</command
><arg choice="req"
>BOOLE etkinleştir</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Etkinleştirildiğinde, belge kaydedildiğinde her satırın sondaki boşluk kaldırılacaktır.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-indent-mode</command
><arg choice="req"
>DİZİ ad</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Kendiliğinden girintileme kipini <userinput
>ad</userinput
> olarak ayarlar. <userinput
>ad</userinput
> bilinmiyorsa kip “none” olarak ayarlanır. Geçerli kipler: “none”, “normal”, “cstyle”, “haskell”, “lilypond”, “lisp”, “python”, “ruby” ve “xml”.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-auto-ident</command
><arg choice="req"
>BOOLE betik</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Kendiliğinden girintilemeyi etkinleştirin veya devre dışı bırakın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-highlight</command
><arg choice="req"
>DİZİ vurgu</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Belgenin sözdizim vurgulama sistemini ayarlar. Argüman, <menuchoice
><guimenu
>Araçlar</guimenu
><guisubmenu
>Vurgulama</guisubmenu
></menuchoice
> menüsünde görüldüğü gibi geçerli bir vurgu adı olmalıdır. Bu komut, argümanı için bir kendiliğinden tamamlama listesi sağlar.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>reload-scripts</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Girintileyiciler ve komut satırı betikleri de içerilmek üzere, &kate;’in kullandığı tüm <link linkend="dev-scripting"
>&javascript; betiklerini</link
> yeniden yükleyin.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>set-mode</command
><arg choice="req"
>DİZİ kip</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Geçerli belge için dosya türü şemasını seçin. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>nn[oremap]</command
><arg choice="req"
>DİZGİ özgün</arg
> <arg choice="req"
>DİZİ eşlemlenen</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
><userinput
>Özgün</userinput
> düğme sıralamasını <userinput
>eşlemlenen</userinput
> sıralamasına eşlemler.</para
></listitem>
</varlistentry>

</variablelist>

</sect3>

<sect3 id="advanced-editing-tools-commandline-commands-edit">
<title
>Düzenleme için komutlar</title>

<para
>Bu komutlar, geçerli belgeyi değiştirir.</para>

<variablelist>
<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>indent</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili satırları veya geçerli satırı girintiler.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>unindent</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili satırların veya geçerli satırın girintisini kaldırır.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>cleanindent</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili satırların veya geçerli satırın girintisini belgedeki girintileme ayarlarına göre temizler. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>comment</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçimi veya seçili satırları veya geçerli satırı, belgenin sözdizim vurgulama tanımıyla tanımlandığı şekilde metin biçimine göre bir yorum haline getirmek için yorum imleyicileri ekler.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>uncomment</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Belgenin sözdizim vurgulama tanımıyla tanımlanan metin biçimine göre seçimden veya seçili satırlardan veya geçerli satırdan yorum imleyicilerini kaldırır.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>kill-line</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Geçerli satırı siler.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>replace</command
><arg choice="req"
> DİZİ dizgi</arg
> <arg choice="req"
>DİZİ değişim</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
><userinput
>dizgi</userinput
> ile eşleşen metni <userinput
>değişim</userinput
> ile değiştirir. <userinput
>dizgi</userinput
>’de boşlukları içermek isterseniz hem <userinput
>dizgi</userinput
> hem <userinput
>değişim</userinput
> değişkenlerini tek veya çift tırnak içine almalısınız. Argümanlar tırnak içinde değilse ilk sözcük <userinput
>dizgi</userinput
> ve geri kalanı <userinput
>değişim</userinput
> olarak kullanılır. Eğer <userinput
>değişim</userinput
> boşsa her bir <userinput
>dizgi</userinput
> oluşu kaldırılır.</para>
<para
>Aramayı yapılandırmak için iki nokta üst üste ve ardından her biri bir yapılandırmayı temsil eden bir veya daha fazla harf ekleyerek <userinput
>replace:seçenekler dizgi değişim</userinput
> formunu vererek bayrakları ayarlayabilirsiniz. Kullanılabilir seçenekler şunlardır: <variablelist>

<varlistentry>
<term
><userinput
>b</userinput
></term>
<listitem
><para
>Geriye doğru arayın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>c</userinput
></term>
<listitem
><para
>İmleç konumundan itibaren arayın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>e</userinput
></term>
<listitem
><para
>Yalnızca seçimde arayın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>r</userinput
></term>
<listitem
><para
>Düzenli ifade araması yapın. Ayarlıysa N değiştirme dizisindeki yakalamaları temsil etmek üzere bir numara olması için <userinput
>\N</userinput
> kullanabilirsiniz.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>s</userinput
></term>
<listitem
><para
>BÜYÜK/küçük harf duyarlı arama yapın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>p</userinput
></term>
<listitem
><para
>Sonraki oluşu değiştirmek için izin isteyin.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>w</userinput
></term>
<listitem
><para
>Yalnızca tam sözcüklerle eşleştirin.</para
></listitem>
</varlistentry>

</variablelist>

</para>
</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>date</command
><arg choice="req"
>DİZİ biçim</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Tanımlı <userinput
>biçim</userinput
> veya yoksa <quote
>yyyy‒MM‒dd hh:mm:ss</quote
> biçimi ile bir tarih/zaman dizisi ekler. <userinput
>biçim</userinput
> yorumlanırken aşağıdaki çeviriler kullanılır: <informaltable
> <tgroup cols="2"
> <tbody>
<row
><entry
><literal
>d</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olmadan sayı olarak gün (1–31).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>dd</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olacak şekilde gün (01–31).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>ddd</literal
></entry
><entry
>Kısa yerelleştirilmiş gün adı (&eg;, “Pzt”‥“Paz”).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>dddd</literal
></entry
><entry
>Uzun yerelleştirilmiş gün adı (&eg;, “Pazartesi”‥“Pazar”).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>M</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olmadan sayı olarak ay (1–12).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>MM</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olacak şekilde ay (01–12).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>MMMM</literal
></entry
><entry
>Uzun yerelleştirilmiş ay adı (&eg;, “Ocak”‥“Şubat”).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>MMM</literal
></entry
><entry
>Kısa yerelleştirilmiş ay adı (&eg;, “Oca”‥“Şub”).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>yy</literal
></entry
><entry
>İki basamaklı sayı olarak yıl (00–99).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>yyyy</literal
></entry
><entry
>Dört basamaklı sayı olarak yıl (1752–8000).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>h</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olmadan saat (0‥23 veya ÖÖ/ÖS görüntüleniyorsa 1‥12).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>hh</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olarak saat (00‥23 veya ÖÖ/ÖS görüntüleniyorsa 01‥02).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>m</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olmadan dakika (0‥59).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>mm</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olarak dakika (00‥59).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>s</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olmadan saniye (0‥59).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>ss</literal
></entry
><entry
>Önünde sıfır olarak saniye (00‥59).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>z</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olmadan milisaniye (0‥999).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>zzz</literal
></entry
><entry
>Başında sıfır olarak milisaniye (000‥999).</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>AP</literal
></entry
><entry
>ÖÖ/ÖS görüntüsünü kullanın. AP, "ÖÖ" veya "ÖS" ile değiştirilir.</entry
></row>
<row
><entry
><literal
>ap</literal
></entry
><entry
>ÖÖ/ÖS görüntüsünü kullanın. AP, "AM" veya "PM" olarak değiştirilir.</entry
></row>
</tbody>
</tgroup>
</informaltable>

</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>char</command
><arg choice="req"
>DİZİ tanımlayıcı</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem>
<para
>Bu komut, sayısal tanımlayıcılarına göre; ondalık, sekizlik veya onaltılık biçimde gerçek karakterleri eklemenizi sağlar. Bunu kullanmak için Düzenleme Komutu iletişim kutusunu başlatın ve giriş kutusuna <userinput
>char: [number]</userinput
> yazın, ardından <guibutton
>Tamam</guibutton
>’a basın.</para>

<example>
<title
><command
>char</command
> örnekleri</title>

<para
>Girdi: <userinput
>char:234</userinput
></para>
<para
>Çıktı: <computeroutput
>&#234;</computeroutput
></para>
<para
>Girdi: <userinput
>char:0x1234</userinput
></para>
<para
>Çıktı: <computeroutput
>&#x1234;</computeroutput
></para>
</example>

</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term>
<indexterm
><primary
>sed biçeminde değiştirme</primary>
<secondary
>sed biçeminde arama</secondary
></indexterm
><command
>s///[ig]</command
> <command
>%s///[ig]</command
></term>

<listitem>
<para
>Bu komut, geçerli satırda veya tüm dosyada sed benzeri arama/değiştirme işlemi yapar (<command
>%s///</command
>).</para>

<para
>Kısacası metinde, birinci ve ikinci eğik çizgi arasındaki normal ifade olan <emphasis
>arama dizgisi</emphasis
> ile eşleşen metin aranır ve bir eşleşme bulunduğunda metnin eşleşen kısmı, ikinci ve son eğik çizgi arasındaki ifadeyle değiştirilir. Arama dizgisindeki parantezler <emphasis
>geriye başvurular</emphasis
> oluşturur; yani komut, parantez içinde eşleşen dizinin hangi bölümünün anımsanacağını bilir; bu diziler, ilk parantez kümesi için <userinput
>\1</userinput
>, ikinci parantez kümesi için <userinput
>\2</userinput
> olarak anılan değiştirme dizgisinde yeniden kullanılabilir.</para>

<para
>Bir gerçek karakter aramak için <literal
>(</literal
> veya <literal
>)</literal
> onu bir ters eğik çizgi karakteriyle <emphasis
>kaçırmalısınız</emphasis
>: <userinput
>\(\)</userinput
></para>

<para
>İfadenin sonuna <userinput
>i</userinput
> koyarsanız eşleştirme BÜYÜK/küçük harfe duyarlı olmayacaktır. Eğer sona bir <userinput
>g</userinput
> koyarsanız dizginin tüm oluşları değiştirilecektir, aksi takdirde yalnızca ilk oluş değiştirilir.</para>

<example>

<title
>Geçerli satırda metin değiştirmek</title>

<para
>Dost canlısı derleyiciniz, kaynak dosyanızda 3902. satırda bahsedilen <classname
>sınıfım</classname
> sınıfının tanımlanmadığını söyleyerek durdu.</para>

<para
>“Tüh!”, tabii ki <classname
>Sınıfım</classname
> olması gerek diye düşündünüz. 3902. satıra gittiniz ve metinde sözcüğü bulmak yerine Düzenleme Komutu iletişim kutusunu açarak <userinput
>s/sınıfım/Sınıfım/i</userinput
> yazdınız ve <guibutton
>Tamam</guibutton
> düğmesine bastınız; artık dosyayı kaydedip hatasız şekilde derleyebilirsiniz.</para>

</example>

<example>
<title
>Tüm dosyada metin değiştirmek</title>

<para
>Birkaç kez <quote
>Bayan Gökçen</quote
>’den söz ettiğiniz bir dosyanız olduğunu ve birisinin gelip size <quote
>Bay Gökmen</quote
> ile yeni evlendiğini söylediğini hayal edin. Elbette, <quote
>Bayan Gökçen</quote
> ifadesinin her bir örneğini <quote
>Bayan Gökmen</quote
> ile değiştirmek istersiniz.</para>

<para
>Komut satırına girin ve <userinput
>%s/Gökçen/Gökmen/</userinput
> komutunu çalıştırın, işiniz bitti.</para>

</example>

<example>
<title
>Daha Gelişmiş Bir Örnek</title>

<para
>Bu örnekte <emphasis
>geriye başvuruların</emphasis
> yanı sıra <emphasis
>karakter sınıfının</emphasis
> kullanımı kullanılmaktadır (bunun ne olduğunu bilmiyorsanız lütfen aşağıda belirtilen ilgili belgelere bakın).</para>

<para
>Aşağıdaki gibi bir satırınız olduğunu düşünün: <programlisting
>void MyClass::DoStringOps( String      &amp;foo, String &amp;bar, String *p, int  &amp;a, int &amp;b )</programlisting>
</para>
<para
>Bunun pek güzel bir kod olmadığını anladınız ve argüman adının önünde &amp; ile karakterize edilen tüm <quote
>address of</quote
> argümanları için <constant
>const</constant
> anahtar sözcüğünü kullanmaya karar verdiniz. Ayrıca, her sözcük arasında yalnızca 1 boşluk karakteri olacak şekilde beyaz alanı basitleştirmek istediniz.</para>

<para
>Düzenleme Komut iletişim kutusunu açın ve <userinput
>s/\s+(\w+)\s+(&amp;)/ const \1 \2/g</userinput
> yazarak <guibutton
>Tamam</guibutton
> düğmesine tıklayın. İfadenin sonundaki <userinput
>g</userinput
> <emphasis
>geriye başvuruların</emphasis
> kaydedilmesi için düzenli ifadenin her eşleşmede yeniden derlenmesini sağlar.</para>

<para
>Çıktı: <computeroutput
>void MyClass::DoStringOps( const String &amp;foo, const String &amp;bar, String *p, const int &amp;a, const int &amp;b )</computeroutput
></para>

<para
>Görev tamamlandı! Şimdi ne yaptık? İlk olarak, biraz boşluk (<literal
>\s+</literal
>), sonrasında bir veya daha çok abecesel karakterler (<literal
>\w+</literal
>), sonrasında biraz daha boşluk (<literal
>\s+</literal
>), sonrasında bir ve işareti aradık; bu süreçte abecesel parçayı ve ve işaretini değiştirme işleminde yeniden kullanım için sakladık. Sonrasında, satırımızın eşleşen kısmını bir boşluk ve sonrasında <quote
>const</quote
> ile bir boşluk daha ve abecesel parça ile izledik (<literal
>\1</literal
>); bunlardan sonra yine bir boşluk ve kaydettiğimiz ve işaretini koyduk (<literal
>\2</literal
>)</para>

<para
>Bazı durumlarda bu abecesel parça bir <quote
>String</quote
>, bazı durumlarda ise <quote
>int</quote
> idi, böylece <literal
>\w</literal
> karakter sınıfını ve <literal
>+</literal
> niceleyicisi bize çok yararlı oldu.</para>

</example>

</listitem>

</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>sort</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili metni veya tüm belgeyi sıralar.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>natsort</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili satırları veya tüm belgeyi doğal olarak sıralayın.</para>

<example>
<title
><command
>sort</command
> ve <command
>natsort</command
></title>
<para
><userinput
><command
>sort</command
>(a10, a1, a2)</userinput
>, <computeroutput
>a1, a10, a2</computeroutput
> sonucunu verir</para>
<para
><userinput
><command
>natsort</command
>(a10, a1, a2)</userinput
>, <computeroutput
>a1, a2, a10</computeroutput
> sonucunu verir</para>
</example
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>moveLinesDown</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili satırları aşağı taşıyın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>moveLinesUp</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili satırları yukarı taşıyın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>uniq</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili metinden veya tüm belgeden yinelenen satırları kaldırın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>rtrim</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili metnin veya tüm belgenin sonundaki gereksiz boşluğu kaldırın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>ltrim</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili metnin ya da tüm belgenin başındaki boşlukları kaldırın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>join</command
><arg choice="opt"
>DİZİ ayırıcı</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili satırları veya tüm belgeyi birbirine katın. İsteğe bağlı olarak bir ayırıcı tanımlayan bir parametre alır; örneğin <userinput
><command
>join</command
> ', '</userinput
> </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>rmblank</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili metinden veya tüm belgeden boş boşlukları kaldırın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>alignon</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem>
<para
>Bu komut, seçilen bloktaki veya belgenin tamamındaki satırları, argüman olarak verilen normal bir ifadeyle verilen sütunda hizalar.</para>
<para
>Boş bir dizgi verirseniz öntanımlı olarak ilk boş olmayan karaktere hizalanır.</para>
<para
>Dizginin bir yakalaması varsa yakalanan eşleşmeye girintili olacaktır.</para>
<para
><emphasis
>Örnekler:</emphasis
></para>
<para
><userinput
>alignon -</userinput
>, tümünü aynı sütunda hizalamak için her bir satırın önündeki “-” öncesinde boşluklar ekler.</para>
<para
><userinput
>alignon :\\s+(.)</userinput
>, tümünü aynı sütunda hizalamak için bir noktalı virgülden sonra oluşan ilk boş olmayan karakterin öncesine boşluklar ekler.</para>
</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>unwrap</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili metnin veya tüm belgenin kaydırmasını geri alın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>each</command
><arg choice="req"
>DİZİ betik</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Argüman olarak bir &javascript; işlevi verildiğinde, seçili satırların listesi için bunu çağırın ve bunları, o geri çağırmanın dönüş değeriyle değiştirin.</para>

<example>
<title
>Seçili satırları birbirine kat</title>
<para
><userinput
><command
>each</command
> 'function(lines){return lines.join(", ")}' </userinput
></para>

<para
>Veya kısaca:</para>
<para
><userinput
><command
>each</command
> 'lines.join(", ")'</userinput
></para>
</example>

</listitem>
</varlistentry>



<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>filter</command
><arg choice="req"
>DİZİ betik</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Argüman olarak bir &javascript; işlevi verildiğinde, seçili satırların listesi için bunu çağırın ve geri çağırmanın false döndürdüğü satırları kaldırın.</para>

<example>
<title
>Boş satırları kaldır</title>
<para
><userinput
><command
>filter</command
> 'function(1){return 1.length 
> 0;}' </userinput
></para>

<para
>Veya kısaca:</para>
<para
><userinput
><command
>filter</command
> 'line.length 
> 0'</userinput
></para>
</example>

</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>map</command
><arg choice="req"
>DİZİ betik</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Argüman olarak bir &javascript; işlevi verildiğinde, seçili satırların listesi için bunu çağırın ve satırı geri çağırmanın değeriyle değiştirin.</para>

<example>
<title
>Boş satırları kaldır</title>
<para
><userinput
><command
>map</command
> 'function(line){return line.replace(/^s+/,"");}' </userinput
></para>

<para
>Veya kısaca:</para>
<para
><userinput
><command
>map</command
> 'line.replace(/^s+/,"")'</userinput
></para>
</example>

</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>duplicateLinesUp</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili satırları geçerli seçim üzerine çoğaltın.</para>
</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>duplicateLinesDown</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Seçili satırları geçerli seçimin altına çoğaltın.</para>
</listitem>
</varlistentry>

</variablelist>

</sect3>

<sect3 id="advanced-editing-tools-commandline-commands-navigation">
<title
>Dolaşım için komutlar</title>

<variablelist>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>goto</command
><arg choice="req"
>TAMSAYI satır</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Bu komut, belirtilen satıra gider.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>grep</command
> <arg choice="req"
>DİZİ dizgi</arg
> </cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Belgeyi, <userinput
>dizgi</userinput
> düzenli ifadesi için arayın. Daha fazla bilgi için <xref linkend="regular-expressions"/> bölümüne bakın.</para>
</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>find</command
><arg choice="req"
>DİZİ dizgi</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Bu komut, yapılandırmaya göre <userinput
>dizgi</userinput
>’nin ilk oluşuna gider. İzleyen oluşlar, <menuchoice
><guimenu
>Düzen</guimenu
><guimenuitem
>Sonrakini Bul</guimenuitem
></menuchoice
> ile bulunabilir (öntanımlı kısayol: <keycap
>F3</keycap
>).</para>
<para
>Bul komutu, iki nokta üst üste ve ardından bir veya daha fazla seçeneğin eklenmesiyle yapılandırılabilir; komutun biçimi <userinput
>find:seçenekler dizgi</userinput
> biçimindedir. Aşağıdaki seçenekler desteklenir:</para>

<variablelist>

<varlistentry>
<term
><userinput
>b</userinput
></term>
<listitem
><para
>Geriye doğru arayın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>c</userinput
></term>
<listitem
><para
>İmleç konumundan itibaren arayın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>e</userinput
></term>
<listitem
><para
>Yalnızca seçimde arayın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>r</userinput
></term>
<listitem
><para
>Düzenli ifade araması yapın. Ayarlıysa N değiştirme dizisindeki yakalamaları temsil etmek üzere bir numara olması için <userinput
>\N</userinput
> kullanabilirsiniz.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>s</userinput
></term>
<listitem
><para
>BÜYÜK/küçük harf duyarlı arama yapın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>w</userinput
></term>
<listitem
><para
>Yalnızca tam sözcüklerle eşleştirin.</para
></listitem>
</varlistentry>

</variablelist>
</listitem>

</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>ifind</command
><arg choice="req"
>DİZİ dizgi</arg
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Bu komut, <quote
>yazdıkça</quote
> aramayı sağlar. Aramanın davranışını bir sütun ve seçenekleri ekleyerek yapılandırabilirsiniz; şöyledir: <userinput
>ifind:seçenekler dizgi</userinput
>. İzin verilen seçenekler: <variablelist>
<varlistentry>
<term
><userinput
>b</userinput
></term>
<listitem
><para
>Geriye doğru arayın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>r</userinput
></term>
<listitem
><para
>Düzenli ifade araması yapın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>s</userinput
></term>
<listitem
><para
>BÜYÜK/küçük harf duyarlı arama yapın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><userinput
>c</userinput
></term>
<listitem
><para
>İmleç konumundan itibaren arayın.</para
></listitem>
</varlistentry>

</variablelist>
</para
></listitem>
</varlistentry>

</variablelist>

</sect3>


<sect3 id="advanced-editing-tools-commandline-commands-basic">
<title
>Temel Düzenleyici İşlevleri için Komutlar (Bunlar düzenleyici bileşenin kullanıldığı uygulamaya göre değişir)</title>

<variablelist>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>w</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Geçerli belgeyi kaydedin.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>wa</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Tüm geçerli açık belgeleri kaydedin.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>q</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Geçerli belgeyi kapatın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>qa</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Tüm açık belgeleri kapatın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>wq</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Geçerli belgeyi kaydedin ve kapatın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>wqa</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Tüm geçerli açık belgeleri kaydedin ve kapatın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>x</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Geçerli belgeyi yalnızca değiştiyse kaydedin ve kapatın. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>x</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Geçerli açık olan tüm belgeleri yalnızca değiştiyse kaydedin ve kapatın.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>bp</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Belgeler listesindeki önceki belgeye gidin. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>bn</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Belgeler listesindeki sonraki belgeye gidin. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>new</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Yatay bölünmüş görünümde yeni bir belge açın. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>vnew</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Dikey bölünmüş görünümde yeni bir belge açın. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>e</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Geçerli belge diskte değiştiyse yeniden yükleyin. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>enew</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Yeni bir belge düzenleyin. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><cmdsynopsis
><command
>print</command
></cmdsynopsis
></term>
<listitem
><para
>Geçerli belgeyi yazdırmak için Yazdır iletişim kutusunu açın. </para
></listitem>
</varlistentry>

</variablelist>

</sect3>


</sect2>

</sect1>

<sect1 id="advanced-editing-tools-code-folding">
<title
>Kod Katlamayı Kullanmak</title>

<para
>Kod katlama, bir belgenin bölümlerini düzenleyicide gizlemenize olanak tanıyarak büyük belgelere genel bakışı kolaylaştırır. &kappname;’de katlanabilir bölgeler, sözdizim vurgulama tanımlarında tanımlanan kurallar kullanılarak hesaplanır ve bu nedenle yalnızca bazı biçimlerde kullanılabilir — tipik olarak program kaynak kodu, XML işaretlemesi ve benzeri. Kod katlamayı destekleyen çoğu vurgu tanımı, genellikle <userinput
>BEGIN</userinput
> ve <userinput
>END</userinput
> anahtar sözcüklerini kullanarak katlanabilir bölgeleri elle tanımlamanıza da olanak tanır.</para>

<para
>Kod katlama özelliğini kullanmak için halihazırda görünmüyorsa <menuchoice
><guimenu
>Görünüm</guimenu
><guimenuitem
>Katlama İmleyicilerini Göster</guimenuitem
></menuchoice
> menü ögesini kullanarak katlama imleyicilerini etkinleştirin. Ekranın sol tarafındaki Katlama İmleyicileri Bölmesi, belirli bir bölgedeki olası işlemi belirtmek için üçgen sembolleriyle katlanabilir bölgelerin grafiksel bir görünümünü görüntüler: Yukarıdan aşağıya bir üçgen, bölgenin genişletildiği anlamına gelir; tıklandığında bölge daraltılır ve bunun yerine sağa işaret eden bir üçgen görüntülenir.</para>
<!--FIXME change Three to Four when Unfold Toplevel Nodes action is back-->
<para
>Katlama bölgelerinin durumunu değiştirmek için üç komut sağlanır; ek bilgi için <link linkend="view-code-folding"
>menü belgelendirmesine</link
> bakın. </para>

<para
>Katlanmış çizgiler, bir dosya kapatıldığında anımsanır, böylece dosyayı yeniden açtığınızda katlanmış düğümler hâlâ katlanmış olacaktır. Bu aynı zamanda yeniden yükleme işlemleri için de geçerlidir.</para>

<para
>Kod katlama özelliğini kullanmak istemiyorsanız düzenleyici yapılandırmasının <link linkend="appearance"
>Görünüş</link
> bölümündeki <guilabel
>Katlama imleyicilerini göster</guilabel
> seçeneğini kullanabilirsiniz.</para>

</sect1>

</chapter>
